Amerika Birleşik Devletlerinde, çeşitli şirket skandallarına tepki olarak 2002 yılında çıkartılan Sarbanes-Oxley Yasası (SOX), bugüne kadar şirket yönetim şekillerinin değişmesinde oldukça etkili olmuştur. Çok uluslu şirketlerin dünya ölçeğinde faaliyet göstermeleri sebebi ile -Amerika Birleşik Devletleri kökenli bir yasa olsa da- Türkiye dâhil birçok ülkedeki kurum ve kuruluşlar da yasanın uzantılarından etkilenmiştir. SOX Yasası'nın etkileri benzer şekilde Toplam Kalite Yönetimi (TKY) uygulamalarında da görülmüştür. Dünyada sıkça uygulanan çeşitli kalite mükemmeliyet modelleri (Amerika kökenli Malcolm Balridge ödülü bunlardan biridir) iş etiğine artık ayrı bir önem vermektedir. Bu çalışmanın amacı TKY açısından iş etiğinin ve SOX Yasası'nın önemini vurgulamak, kalite yönetimi ve standardizasyon çalışmalarının yönetimde iş etiğine nasıl destek olduğunu göstermektir. Bu çalışma SOX uygulamasının kısa tarihçesinden ve kapsamından bahsedecek ayrıca Balridge Ödülü ve ISO standartları gibi Toplam Kalite Yönetimi uygulamalarıyla SOX Yasası ve iş etiğinin ilişkisini irdeleyecektir.

Bu araştırmayla yönetici ve öğretmenlerin değer tercihleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul ili Avrupa Yakası'ndaki resmî ortaöğretim kurumlarında görev yapan 252 yönetici ve öğretmenden oluşmaktadır. Ayrıca bu araştırmada; demografik değişkenlerin toplanmasına yönelik kişisel bilgi formu, Schwartz Değerler Ölçeği ve Yücel Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Ölçeği yer almaktadır. Yönetici ve öğretmenlerin değer tercihleri, demografik özellikleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin var olduğu bu araştırmanın sonuçlarıyla ortaya konmuştur. Yönetici ve öğretmenlerin değer tercihleri ile örgütsel vatandaşlık davranışı arasında anlamlı bir ilişki vardır.

Bilişim teknolojisi elektronik sağlık kayıtları için temel bir araç olarak tanımlanmıştır. Modern sağlık sistemi karmaşıktır ve elektronik sağlık kayıtları farklı alanlarda farklı rollere sahiptir. Hastalar/bireyler sağlık bakımının merkezi olmasına rağmen geleneksel müşteri hizmet modeli hızla değişmektedir. Bu nedenle elektronik sağlık bakım verileri temel etik ilkelere dayandırılmalıdır. Bilişim sistemi yüksek maliyet, karmaşık yapı, veri standartlarının olmaması ve gizliliğin korunmaması gibi engellere sahiptir. Aynı zamanda sistem sağlık bakım maliyetini ve hataları azaltma, klinik karar vermeye yardım etme gibi yararlara sahiptir. Bu makalenin amacı elektronik sağlık kayıtlarının sahip olduğu etik problemleri açıklamak ve elektronik sağlık kayıtlarının sahip olması gereken özellikler hakkında bilgi vermektir.

Bu çalışmada, cinsel taciz ve etik iklim arasındaki ilişkiyi sağlık sektöründe inceledik. İki Türk hastanesinden 215 hemşire bu araştırmaya katıldı. Araştırma bulguları, hemşirelerin yaklaşık yüzde otuz beşinin cinsel tacizin kurbanı olduğunu göstermektedir. Tacizciler, hem hastanenin içinden (çalışma arkadaşı ve üstler gibi), hem de hastanenin dışından (hastalar ve hasta yakınları gibi) kişilerdir. Analizler, düşük özgeciliğin ve yüksek çıkarcılığın söz konusu olduğu etik iklimlerin, cinsel taciz davranışları üzerinde negatif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, bu hastanelerin yönetimlerinin, paydaşlar arasındaki özgeci ve saygılı ilişkileri teşvik etmesi ve olumsuz sonuçları durdurmak için gerekli önlemleri alması yararlı olacaktır.

Bu araştırmada, İstanbul ili Anadolu Yakası devlet ilköğretim okullarında görev yapmakta olan rehber öğretmenlerin okul ortamında algıladıkları yıldırma davranışlarının çok boyutlu incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma İstanbul ili Anadolu Yakası'nda çalışmakta olan 306 rehber öğretmen (217 kadın, 89 erkek) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Abbas Ertürk tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından uyarlanan ilköğretim okullarında çalışan rehber öğretmenlere yönelik yıldırma eylemleri anketi kullanılmıştır. Branş değişkeni açısından dağılımlar incelendiğinde104 (% 34,0)'ü sınıf öğretmeni, 167 (% 54,6)'si branş öğretmenidir. Bu durum branş öğretmenlerinin sınıf öğretmenlerinden daha çok yıldırma davranışına maruz kaldıklarını göstermektedir. Öte yandan yaş değişkeni incelendiğinde yıldırma davranışları uygulayanların 42 (% 13,7)'si 23-35 yaş grubundan, 123 (% 40,2)'ü 36-48 yaş grubundan, 106 (% 34,6)'sı 49 yaş ve üzeri gruptandır. Bu durum ülkemizde orta yaş grubu öğretmenlerin yıldırma eylemlerine daha çok başvurduklarını göstermektedir. İlköğretim devlet okullarında yıldırma davranışını uygulayanların 139 (% 45,4)'u yönetici, 116 (% 37,9)'sı öğretmen ve 16 (% 5,2)'sı idari personeldir. Yıldırma davranışlarını uygulayanların kurumdaki görev değişkenine bakıldığında, % 45,4 gibi bir oranla en çok yıldırma davranışını okul yöneticilerinin gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır.

Makalenin temel hedefi , ticari işletmelerin başlıca sorumluluğu olan verimlilik şartının yerine getirilmesinin bir görev ve liyakat ahlakını gerektirdiğine dikkat çekmektir. Makale, bu hususla bağlantılı olarak verimlilik şartının yerine getirilmesinin sektörel beka manasında ifade ettiği öneme vurgu yapmaktadır. Liyakat ve görev ahlakına sahip olmakla görev yetkinliğine sahip olmanın eş anlamlı olduğu ilkesi çerçevesinde makale, işe alma işlemlerinde görev gerekliliklerini sıralayan görev tanımı belgelerinin esas alınmasının kilit önemine değinmektedir. Bu vurgu özelinde makale, görev tanımı belgelerinde listenen yetkinlikleri karşılamayan personel ve yöneticilerin triyaj yöntemi ile ayıklanmasını, hem sağlıklı bir şirket yönetimi hem de etik dokümanlara 'inandırıcılık' boyutu kazandırmak için önermektedir.

Center for Islam and Science, Resources on Islam and Science’ta (www.cis-ca.org, posted in March 2001) yayınlamış makalenin çevirisi olup yazarı tarafından gözden geçirilmiştir.

Bu makale Prof. Dr. Seyyid Hüseyin Nasr'ın Modern Dünyada Geleneksel İslam (İstanbul, 1989, İnsan Yayınları, s. 39-51, çev. Savaş Şafak Barkçın ve Hüsamettin Arslan) adlı kitabında yayımlanmıştır. Kitap aynı adla İnsan Yayınları tarafından Sara Büyükduru'nun çevirisiyle yeniden yayımlanmıştır. Nasr'ın İslami Çalışma Ahlakı makalesi İş Ahlakı Dergisi'ne alıntılanırken bu ikinci basıma (İstanbul, 2001, İnsan Yayınları) sadık kalınmıştır. Ancak makalenin imlası TDK İmla Kılavuzu çerçevesinde yeniden düzenlenmiştir.